Zespół Szkół Publicznych w Sarnówku

Witamy na stronie ZSP w Sarnówku Dużym
Zatrzymaj banner przewijany

INNOWACJA PEDAGOGICZNA: „PRZEŻYCIA UCZĄ- DRAMA NA LEKCJACH JĘZYKA POLSKIEGO”

INNOWACJA PEDAGOGICZNA:

„PRZEŻYCIA UCZĄ-  DRAMA NA LEKCJACH JĘZYKA POLSKIEGO”

 

 

AUTORKA I REALIZATORKA:

MGR  KATARZYNA ŁABUSZEWSKA

 

CZĘŚĆ II

 

1.  WSTĘP:

Rozwój poprzez dramę i teatr.

 

Powiedz mi, a zapomnę,
Pokaż a zapamiętam
Pozwól wziąć udział a zrozumiem.
Konfucjusz

     Drama jest obecnie uważana za jedną z najbardziej efektywnych metod edukacyjno-profilaktycznych. Wykorzystuje ona naturalną umiejętność człowieka do wchodzenia w role. Przez swój specyficzny sposób pracy kształtuje z jednej strony umiejętności społeczne i intelektualne uczniów, takie jak: praca w grupie, współdziałanie, umiejętności efektywnej komunikacji, empatii, z drugiej zaś pozwala na wyrażenie siebie — własnych uczuć, myśli i doświadczeń. Dzięki temu możemy przyjrzeć się emocjom, sytuacjom problemowym i ich rozwiązaniom oraz poszerzyć możliwości rozumienia postaw i zachowań innych ludzi. Jedną z zasadniczych funkcji dramy jest ukazywanie motywów i konsekwencji określonego zachowania, analizowanie postaw i pobudzanie świadomości relacji międzyludzkich. Olbrzymią zaletą dramy jest także danie uczestnikom szansy dostrzeżenia różnych możliwości sytuacyjnych, podkreślenie ich podmiotowości i sprawczości: - „Tak, mogę się inaczej zachować, jeśli podejmę taką decyzję”, - „To ode mnie zależy jak wygląda moje otoczenie, w jaki sposób ludzie się do mnie zwracają, jak mnie traktują” . Taka filozofia życia, która umiejętnie zaszczepiona z pewnością zwiększy szansę młodzieży na dokonywanie lepszych wyborów życiowych.
W dzisiejszym świecie niezwykle istotne jest uwrażliwianie dzieci na potrzeby drugiego człowieka. Uczenie empatii, odkrywania siebie i innych poprzez działanie, daje wspaniałe efekty edukacji.

2.  OPIS INNOWACJI:

    Tworząc innowację pedagogiczną w dobie reformy oświatowej, wyszłam naprzeciw potrzebom ucznia, dbając o jego wszechstronny rozwój. Na współczesnej szkole spoczywa obowiązek podejmowania wciąż nowych przedsięwzięć, mogących sprostać nie tylko aktualnym społecznym oczekiwaniom, ale i zainteresowaniom dziecka. Oferta ta powstała w wyniku zdiagnozowanych potrzeb uczniów w odniesieniu do zmian, jakie niesie za sobą reforma oświatowa.  Jest alternatywą dla programu edukacyjnego, a także wyjściem naprzeciw nowym wymogom edukacyjnym zawartym w aktualnej podstawie programowej, którą niebawem będą realizować klasy IV-VI. Wprowadzenie niekonwencjonalnych form i metod pracy, pozwala dzieciom na pewną swobodę działania, dokonywanie wyborów, przyczynia się do wzrostu atrakcyjności szkoły oraz jej  wszechstronnego rozwoju. Wiele lat doświadczeń w pracy z dziećmi i opieka nad kołem teatralnym w szkole skłoniły mnie do napisania innowacji pedagogicznej, dzięki której na lekcjach języka polskiego wykorzystam techniki dramowe. Przypatrując się pracy i zmaganiom uczniów
z zadaniami, jakie stawia przed nimi nauczyciel i scenariusz, zauważyłam, że uczeń często tworzy postać zupełnie spontanicznie przez co jest ona bardziej wiarygodna, bo naturalna. Stąd też pomysł stworzenia innowacji, która bazowałaby na technikach dramowych, w których nie ma prób teatralnych, scenariuszy, przygotowań. Wszystko dzieje się jedyny raz i jest wynikiem akcji improwizowanych, a co za tym idzie jest niepowtarzalne i dalece ekspresyjne. Innowacja ta pozwoli wzmocnić i pobudzić wyobraźnię, zainspirować do samodzielnej pracy uczniów. Pozwoli w rezultacie, zaangażować uczestników na trzech poziomach:

  • fizycznym (ruch ciała w trakcie improwizacji)
  • emocjonalnym (emocje w trakcie wchodzenia w role)
  • intelektualnym (dyskusje i podsumowanie po improwizacjach)

  Drama jest strukturą otwartą, w której możliwe jest zarówno włączanie różnych nowych treści i działań, jak i wielość ich interpretacji. Należy do jednych z najbardziej efektywnych i aktywizujących metod nauczania. Uczniowie bardzo chętnie przebierają się i  stylizują język, upodabniając swój wizerunek do granych postaci, co sprawia im ogromnie wiele  radości
i satysfakcji. Uczniowie sami tworzą scenariusz i dzięki temu nie tylko uczą się twórczego myślenia, formułują wypowiedzi ze świadomością intencji, posługują się kategoriami czasu i przestrzeni – porządkują wydarzenia w kolejności chronologicznej, czy wzbogacają swoje słownictwo, ale też  mają kontrolę nad kształtem i ostatecznym wynikiem pracy. Wszyscy biorą udział
w przedsięwzięciu i wszyscy odnoszą sukces. Czują się bezpiecznie, są doceniani, wierzą w swoje możliwości, podnoszą własną samoocenę. Uczą się szanować swoje osiągnięcia oraz osiągnięcia innych, uznają wartość tego, kim są i co wnoszą swoją obecnością. Każdy uczeń, nawet ten najbardziej nieśmiały, po kilku zajęciach włącza się do zabawy i coraz aktywniej w niej uczestniczy. Dzięki ćwiczeniom z kontaktem dotykowym w parach, elementom pantomimy, improwizacjom, dziecko uczy się pewności siebie i wzajemnego zaufania. Drama jest sposobem poznawania świata za pomocą działania. Pozwala na otwarcie się, rozwijanie swoich możliwości poprzez odwołanie się do indywidualności każdego człowieka. Rozwija wyobraźnię, fantazję, wrażliwość emocjonalną, plastykę ciała.

     Publiczna Szkoła Podstawowa w Sarnówku zapewnia odpowiednie warunki kadrowe i organizacyjne niezbędne do planowanych działań innowacyjnych. Placówka  posiada dobrze wyposażone zaplecze z kostiumami, rekwizytami,
a przedstawiona działalność innowacyjna nie wymaga dodatkowych nakładów finansowych. Jej realizacja uatrakcyjni zdobywanie przez uczniów nowych wiadomości i umiejętności z zakresu języka polskiego. Aby uczniowie lepiej         i szybciej przyswoili sobie proponowane przeze mnie treści programowe zobowiązuję się do prowadzenia koła teatralnego raz w tygodniu przez cały okres trwania innowacji.

     Zajęcia z zakresu dramy realizowane będą w oparciu o poszerzone treści programowe dla wszystkich uczniów raz w miesiącu: 1 godzinę na lekcjach języka polskiego i 1 godzinę  społecznie dla uczniów o specjalnych zainteresowaniach lub potrzebach edukacyjnych, którzy  zostali zdiagnozowani przez szkołę.  Treści, które proponuję   w moim programie innowacyjnym będą dostosowane do możliwości intelektualnych uczniów. „Przeżycia uczą- drama na lekcjach języka polskiego” jest rozwiązaniem programowym i metodycznym mającym na celu poszerzenie i częściową modyfikację zakresu realizowanych treści i celów. Poprzez właściwie dobrane utwory literackie uczniowie będą mieli możliwość rozwijać  aktywność twórczą, wzbogacać wiedzę i poszerzać kompetencje.                                                                                                         

 

3. CELE INNOWACJI:

 

Cel główny - kształtowanie osobowości dzieci poprzez dramę, rozwijanie poczucia indywidualności, pewności siebie, uczenie twórczego myślenia.

Cele szczegółowe:
• kształcenie wrażliwości uczniów;
• doskonalenie umiejętności rozmowy o uczuciach: własnych, wewnętrznych przeżyciach, stanach, lękach,  kłopotach, radościach;
• wyrażanie stanów psychicznych, uzewnętrznianie uczuć;
• uświadomienie własnej indywidualności przy jednoczesnym poszanowaniu odrębności innych;
• kształcenie określonych zachowań społecznych;
• panowanie nad emocjami, koncentracją, współdziałanie w grupie;
• doskonalenie mimiki, ekspresji, operowanie ciałem;
• wzbogacanie słownictwa, frazeologii, pojęć literackich;
• rozwijanie fantazji, pobudzanie do aktywności, odkrywanie rzeczy nowych;
• przygotowanie do aktywnego uczestnictwa w życiu poprzez umiejętne i świadome korzystanie z dóbr kultury (muzyki, filmu, pantomimy, teatru).

4. FORMY PRACY:   praca zespołowa, parami

 

5. METODY I TECHNIKI PRACY:

- aktywizująca, praktyczna, eksponująca,

- zabawy i gry dramowe,

- badanie i obserwacja tekstu,

- przekształcanie tekstu lektury w swobodny scenariusz,

- prezentacja spektakli,

- refleksja i ocena.

 

6.  SPOSOBY EWALUACJI:

   Podczas ewaluacji wykorzystam narzędzia znane już dzieciom z edukacji teatralnej, takie jak:

-  „tarcza strzelecka”, która polega na zaznaczaniu przez uczniów swojego udziału na zajęciach w odpowiednim miejscu na tarczy podzielonej na pola odpowiednio: wiedza/pomoce, zaangażowanie/atmosfera, koncentracja uwagi/prowadzący oraz współpraca z innymi/koledzy

- „kosz na śmieci i walizka” - umieszczone na tablicy lub ścianie symbole śmietnika i walizeczki są miejscem, gdzie uczniowie po zajęciach przyczepiają małe karteczki z odpowiedzią na pytania:

• „Co podobało ci się na dzisiejszych zajęciach i chciałbyś zabrać ze sobą?”

• „Co Ci się dzisiaj nie podobało i co chciałbyś wyrzucić z pamięci?”

• „Dokończ zdanie” to ankieta, która dostarcza prowadzącemu wielu informacji na temat zajęć, atmosfery czy emocji uczniów związanych z wykonywanymi przez nie zadaniami.
     Po rocznej realizacji innowacji zostanie złożone sprawozdanie lub informacja zbiorcza, dotycząca przebiegu i stopnia realizacji innowacji pedagogicznej.

 

7. TREŚCI PROGRAMOWE:

Rozszerzając program języka polskiego o dwie godziny miesięcznie, będę realizowała metodę dramy na podstawie następujących technik::

    Tematyka i zadania pracy:

1.      ZABAWA DRAMOWA: „JA-OKNO (1 godz.)

     Celem tej zabawy jest próba pokazania drugiej osobie poprzez doświadczenia, wrażliwości i emocji. Wyobraź sobie, że Ty jesteś oknem, i że okno to Ty. Zamknij oczy i wyobraź sobie, jaką jesteś ramą. Stań i pokaż ruchem swojego ciała, jak drżą twoje szyby, kiedy wieje silny wiatr, ale pamiętaj, że jesteś oknem, które się mocno trzyma – jest wmurowane. A teraz wyobraź sobie, że ktoś puka w okno. Na jakie pukanie wyrazisz zgodę, a na jakie nie? Co mogłoby spowodować twój gniew, który można przedstawić jako trzaskanie okiennicami? Czy wyraziłbyś zgodę na to, by inni zaglądali przez twoje okno do środka? Co czujesz ? A teraz spróbuj powiedzieć, jakie zachowanie dzieci odpowiada Ci np. sytuacja zbicia szyby (jedno dziecko
w biegu wpada na drugie, jedno obraża drugie), zasłonięcie firanką (nie chce się
z tobą bawić), otwarcie okna na oścież (zaproszenie do zabawy).

 

2.      ZABAWA DRAMOWA – PRZEJŚCIE PRZEZ MOST (1 godz.)

    Budujemy most z gazet, tak, aby podczas przejścia gazety nie zostały zniszczone (czyli, żeby most nadawał się do przejścia ponownie). Dzieci mogą przechodzić pojedynczo lub parami – wówczas można wprowadzić hasło „pomagam innym, „ratuję kogoś ”, „ Mosty łączą dwa światy ….”, „Przejść na drugą stronę- odejść” i in.

-„Pożegnanie z dziadziem” U. Kozioł
- „Na ratunek” fragment lektury pt.: „ Wspomnienia niebieskiego mundurka”
W. Gomulickiego

3.      ZABAWA DRAMOWA – W PARACH (1 godz.)

    Scenki z życia kotów: odpowiednim ruchom i gestom towarzyszą odpowiednie słowa np. „mój kotku”, „koteczku”, „kocie”, „miauczy jak kot”, „chodzi cicho jak kot”. Wyjaśnienie, co one znaczą, o czym świadczą, kot
w pustym mieszkaniu błąka się, czeka na właściciela, szuka, wącha. Analiza zachowania zwierzęcia w odniesienie do samotności ludzkiej i braku odpowiedzialności.

- „Kot w pustym mieszkaniu” W. Szymborska.

4.      INSCENIZACJA IMPROWIZOWANA (2 godz.)

    Przedstawienie bez scenariusza. Odnosi się do sytuacji wymyślonych przez uczniów lub nauczyciela. Podstawa rozpoczęcia improwizacji jest sytuacją wyjściową, która ma swoje miejsce akcji (dom, szkoła, bezludna wyspa),
a uczestnicy zajęć wchodzą w określone role. Improwizacja może dotyczyć tekstu literackiego, odtworzenia pewnych wydarzeń, które poprzedzały jakieś zdarzenie lub przewidywanego dalszego ciągu. Poprzedzona będzie przygotowaniem się grupy do improwizacji.

Miejsce akcji: przystanek autobusowy. Jesienny, deszczowy dzień. Wstęp: troje dzieci stoi na przestanku i czeka na autobus. Przejeżdżające samochody rozpryskują kałuże. Pada coraz silniejszy deszcz.

Akcja: do przystanku podchodzi dziecko z dużym parasolem. Dzieci stojące bez parasola zastanawiają się (improwizują działanie), co można zrobić, aby osoba
z parasolka zaprosiła je pod swój parasol, aby nie mokły. Zakończenie: omówienie konsekwencji działań dzieci. Podsumowaniem może być przeczytanie wiersza o przyjaźni.

- „Przyjaciele” I. Krasicki.
- „Przypadki Robinsona Crusoe” D. Defoe, fragment „Przygoda na bezludnej
   wyspie”.
- „Deszczowe lato” S. Pagaczewski.
- „Są takie wyspy” A. Kamieńska

5.      RZEŹBA ZEGAR Z KUKUŁKĄ(1 godz.)

    Dzieci w grupie budują z siebie jeden mechanizm – zegar z ważnym elementem, kukułką. (Początek wyznacza pojawiająca się muzyka i trwa do jej zakończenia). Kukułka postanawia poznać świat i wylatuje z zegara. Zegar bez kukułki nie może funkcjonować, więc rozpada się. Kukułka wraca do swojego domu, ale zegar leży w częściach…(dzieci wymyślają zakończenie).Omówienie: czy kukułka, mieszkając w zegarze, „marzyła” o tym, by zobaczyć więcej? Co czuła, gdy wróciła i zobaczyła tylko popsuty zegar?

- „ Marzenia” J. Kulmowa.
- „ Nie wyrastaj z marzeń” J. Kulmowa.
- „Przepaść” T. Różewicz.

 6. WYWIAD (2 godz.)

   W trakcie tej techniki uczniowie mogą odgrywać role dziennikarzy, którzy metodą wywiadu zbierają potrzebne wiadomości. Udzielający wywiadu mogą odgrywać różne role w zależności od celu dramy. Mogą być postaciami
z zawodów, dzieckiem, które ciekło z domu itp. Wywiady mogą być przeprowadzone:- w parach (dziennikarz i udzielający wywiadu), przy czym zadania mogą być dla wszystkich identyczne lub zróżnicowane dla różnych par
- w grupach: dziennikarze grupkami podchodzą do kilku osób odgrywających swoje role i po cichu zbierają od nich wiadomości, a następnie relacjonują, czego się dowiedzieli i interpretują wywiady
- zbiorowe: wszyscy są dziennikarzami i mogą zadawać pytania określonym osobom kolejno odgrywającym swoje role.

-„Mówi Brajan, pali się u mnie…” na podstawie artykułu z Dziennika
   Łódzkiego  z 12.02.2005r.
- Wywiad z Wandą Chotomską.
- „Ucieczka” R. Dahl

7. DIALOG IMPROWIZOWANY (2 godz.)

   Dotyczyć będzie spraw konfliktowych.  Prowadzący podaje jedynie początek dialogu lub jego temat, sprawę, która jest przedmiotem dialogu. Dialog może być prowadzony w sposób: jeden przeciw wszystkim, lub dwie grupy
o odmiennych poglądach. W przypadku dialogu w parach korzystne jest odwrócenie ról po pewnym czasie. Dialog może też być odtwarzaniem pewnej sytuacji np. dialog postaci w fikcyjnej sytuacji -zakończony formą dyskusji – za i przeciw.

- „Mitologia grecka „ J. Parandowski – fragmenty.

8. STOP KLATKA (1 godz.)

    Zastygnięcie lub zatrzymanie ruchu uczestnika improwizującego zachowanie postaci podczas dramy. Można poprzestać na omówieniu zachowania w stop-klatce na najniższym poziomie, a więc odpowiedzi na pytanie:, „co postać robi w momencie zatrzymania ruchu?”. A także dokonać bogatego Opisu wrażeń, uczuć jakie towarzyszą osobie w danej pozie, co mogło się wydarzyć?, co ją spotkało, co ją zainspirowało , zachwyciło? i in.

10. PANTOMIMA (2 godz.)

   Ćwiczenia pantomimiczne. Mogą to być zabawy z wyobrażonymi przedmiotami lub ćwiczenia stymulujące, pobudzające wyobraźnię – zgadnij co przedstawiłem?, kim jestem?, co robię?. Technika ta  stymulują pracę ciała, koncentrację, fantazję. Do pantomimy posłużyć mogą luźne przedmioty np.: parasol, but, materiał lub wystarczy sama osoba.

- „Pudełko zwane wyobraźnią” Z. Herbert.

11. RYSUNEK (2 godz.)

    Może to być realistyczny lub fantastyczny portret postaci literackiej lub przedmiotu należącego do postaci. Stworzymy wizualny obraz bohatera literackiego na przykładzie opisu zawartego w lekturze szkolnej. Czytamy
i odzwierciedlamy na kartce papieru, tzw. portret psychologiczny.

Na podstawie dowolnej lektury szkolnej.

12. ĆWICZENIA PISEMNE (3 godz.)

   Wykorzystanie na zajęciach form wypowiedzi pisemnej , która uczniowie znają np. : list, dziennik, pamiętnik. List może pisać  fikcyjny bohater, którego problemami się zajmujemy, uciekł z domu, nie żyje od wielu lat – zostawił list, wyjechał bez słowa pożegnania. List ma za zadanie przybliżyć nieobecną postać, czasem odkryć jej tajemnicę. W podobnych sytuacjach wprowadzany jest pamiętnik, który może być odczytany przez osobę, która go posiada lub znalazła po latach. Dziennik jako forma opisu przeżyć pod wpływem codziennych wydarzeń.

- „Dynastia Miziołków” J. Olech, tekst „ List z zimowiska”.
- „Pan samochodzik i templariusze” Z. Nienacki fragment tekstu.
- „Chłopak na opak- czyli z pamiętnika pechowego Jacka” H. Ożogowska.

13. ZZA KOTARY (1 godz.)

    Technika polega na werbalnym zainscenizowaniu danej sytuacji przez prowadzących, którzy pozostają niewidoczni dla uczestników; służy zarysowaniu akcji dramatycznej i pobudzeniu napięcia dramatycznego bez prezentacji scen zawierających akty przemocy. Słychać będzie tylko odgłosy sytuacji granych przez uczniów. Następnie dzieci będą proponowały rozmowę o zaistniałych problemach, będą wnioskować, oceniać szukać przyczyn, skutków itp.

- „Momo” M. Ende fragment pt.: „ Momo słucha zwierzeń przyjaciół”.

          

14. Galeria (1 godz.)

    Technika polega na prezentacji stanów wewnętrznych i emocji odgrywanych postaci; służy zwiększeniu empatii. Prezentacja póz w bezruchu, zadaniem uczniów jest odgadnąć stan emocjonalny postaci, nazwać go i opisać za pomocą określonych części mowy.

- „Jedenastoletni zakochany” A. Bursa
- „Pan samochodzik i dziwne szachownice” Z. Nienacki, fragment pt.: „ Pozory
   mylą”.

Podczas wyżej wymienionych propozycji uczniowie będą kształcić umiejętności interpersonalne: skuteczne porozumiewanie się w różnych sytuacjach, rozwiązując problemy w twórczy sposób. Poza propozycjami treści edukacyjnych planuję kontynuację współpracy z Narodowym Teatrem
z Wrocławia, wyjścia na spektakle teatralne, wyjazdy do teatru im. Stefana Żeromskiego w Kielcach, co  najmniej raz w roku szkolnym, wyjazdy na imprezy kulturalne.  Poza tym, dodatkowo uczniowie będą mogli oglądać filmy dobrane do poziomu edukacji klasy V np.: „Tajemniczy ogród”, „W pustyni
i w puszczy” i in. Poprzez  odbiór dzieła filmowego zaobserwują grę aktorską, dostrzegą pozytywnego i negatywnego bohatera, wzorce osobowe.

8. SPODZIEWANE EFEKTY:

  • Wyzwolenie twórczej aktywności dzięki kontaktowi z literaturą.
  • Umiejętność  konstruowania wypowiedzi, opisu, prezentacji.
  • Przygotowanie do świadomego i refleksyjnego odbioru dzieła literackiego, filmowego czy żywego słowa.
  • Rozbudzenia postawy poznawczej, badawczej, poszukującej.
  • Wzbogacenie zasobu słownictwa w wypowiedzi ustnej i pisemnej.

 

PODSUMOWANIE

     Niniejsza innowacja pedagogiczna ma na celu wskazanie dzieciom, że każdy może być twórczy oraz wyzwolony z wszelkich zahamowań. Dzięki dramie staną się one bardziej otwarte i samodzielne. Będą potrafiły nie tylko porozumiewać się w grupie, ale także nabędą umiejętności, które  pomogą im
w całym procesie edukacyjnym oraz w dorosłym życiu. Metoda dramy sprawi, że uczniowie będą posługiwać się poprawną polszczyzną, wzbogaconym zasobem słownictwa. Dzięki odtworzeniu postaci lepiej rozumieją bohaterów literackich i motywy ich postępowania. Szybciej osiągają określone umiejętności. Dzięki innowacji wszechstronny rozwój uczniów zostanie przyspieszony. Drama, dzięki działaniom podjętym w świecie fikcji, ułatwia zmianę siebie w rzeczywistości. Pielęgnowanie tej zmiany, ciągłe testowanie
i ćwiczenie nowych zachowań powoduje powstanie nowych, pozytywnych nawyków i adekwatnych mechanizmów zachowań. Drama pełni funkcje terapeutyczne, bawi i uczy. Przede wszystkim ośmiela ucznia i przyspiesza jego rozwój na wielu płaszczyznach. Ciekawe i niekonwencjonalne techniki dramy zachęcają dzieci do nauki przedmiotu.

Data wprowadzenia dokumentu do BIP: 10 lutego 2011 19:17
Dokument wprowadzony do BIP przez: Hanna Dzióbka
Ilość wyświetleń: 7369
10 lutego 2011 19:22 (Hanna Dzióbka) - Zmiana treści zakładki.
10 lutego 2011 19:17 (Hanna Dzióbka) - Dodanie nowej zakładki.
Realizacja: SUPERSZKOLNA.PL